Wychowanie i osobowość

Zwłaszcza instytucje bezpośrednio wychowujące, takie jak rodzina, szkoła, organizacje młodzieżowe itp. - posługują się technikami i metodami wychowania nie odpowiadającymi współczesnej naukowej cywilizacji, że wskutek tego młode pokolenia mają trudności z akceptacją zasad istniejącego ładu społecznego, jego systemów wartości i jego podstawowych dyrektyw postępowania. W poniższym eseju chciałbym się zastanowić nad tym, w jakim stopniui rekonstrukcja i doskonalenie polskiego systemu oświatowego i wychowawczego jest związane z przezwyciężeniem kryzysu naszego "społeczeństwa wychowującego"? Pedagogowie i socjologowie analizując proces kształtowania osobowości obywatela wyróżniają kilka warstw tego procesu lub też kilka równoległych procesów: a) intencjonalny wpływ wychowawcy, który świadomymi i celowo dobieranymi sposobami stara się kształtować trwałe postawy, przekonania, trwałe wzory postępowania, wynikające z przyjętych zasad moralnych, zasad ideologii, zasad systemu gospodarczego i politycznego, z tradycji i obyczajów.